Słynne budowle XX wieku

Gmach w kształcie żaglowca.

Plan budowy gmachu opery w Sydney, pierwszej na całym kontynencie australijskim, pojawił się w 1949 roku. Od początku zamierzeniem było uzyskanie projektu, którego realizacja rozsławi nowy obiekt na całym świecie, przy czym zupełnie nie liczono się z ewentualnymi kosztami. Pieniądze na budowę opery czerpano między innymi z zysków specjalnej loterii operowej, bardzo popularnej wśród mieszkańców Australii. Ostatecznie spośród dwustu dwudziestu trzech projektów wybrano propozycję Jorna Utzona, słynnego duńskiego architekta – awangardzisty, który został bardzo ciepło przyjęty przez ekspertów na całym świecie. Główne elementy architektoniczne położonej na wybudowanej specjalnie pod budowę gmachu opery wyspie konstrukcji odzwierciedlają jej morski charakter. Szczególnie godny uwagi jest jej wspaniały dach, stylizowany na żagle jachtów, albo białe muszle zbierane przez mieszkańców na plażach Oceanu Spokojnego. Budowa opery rozpoczęta została dziesięć lat po pojawieniu się koncepcji i choć pierwotnie planowana była na trzy lata, ukończona została dopiero po czternastu, w roku 1973. W trakcie jej trwania wielokrotnie napotykano na trudności. Już na początku trzeba było całkowicie przebudować fundamenty, które powstały przed wykonaniem najważniejszych obliczeń. Również pierwsze kalkulacje finansowe okazały się chybione. Z trzydziestu pięciu milionów marek koszty urosły jeszcze w połowie budowy do ponad czterystu milionów. W wyniku tych problemów ze współpracy wycofał się główny architekt, jednak ostatecznie udało się zrealizować budowę i słynny gmach Opery w Sydney jest dziś prawdziwym symbolem Australii.

Najwspanialszy podziemny zabytek.

W zamyśle Józefa Stalina, moskiewskie metro miało być triumfem komunizmu i faktycznie, jego przepiękna architektura do dziś robi niezapomniane wrażenie na turystach i mieszkańcach miasta. Do prac, które rozpoczęły się w pierwszej połowie lat trzydziestych dwudziestego wieku, zatrudniono najlepszych architektów i inżynierów, którzy kierowali zespołem sześćdziesięciu tysięcy robotników. Całą budowę nadzorował sam Nikita Chruszczow, który został przywódcą Związku Radzieckiego po śmierci Stalina. Pierwszych czternaście stacji otworzono w 1935 roku, a ich wspaniałe wnętrza i wyposażenie zaskoczyło nie tylko miejscową ludność, ale i zaproszonych z całego świata gości. Ich budowa pochłonęła więcej marmuru, niż wszystkie budowle pałacowe rosyjskich carów przez cały okres ich panowania. Bogato wykorzystywane też było złoto, kolorowe szkło i stal szlachetna. Dopiero śmierć Stalina na początku lat pięćdziesiątych spowodowała zmianę koncepcji i następne linie metra były budowane już z mniejszym rozmachem, jednak wciąż warte są one uwagi. Każda ze stacji moskiewskiego metra charakteryzuje się własnym stylem, wzorowanym na słynnych rosyjskich pałacach, albo stanowiącym monument ważnych wydarzeń z okresu bolszewickiej Rosji.

Skalne głowy prezydentów.

Góra Mount Rushmore stanowi dziś najświetniejszy pomnik historii Stanów Zjednoczonych, niemal obowiązkowo odwiedzany przez wycieczki z amerykańskich szkół. Trwające piętnaście lat prace miały na celu zrealizowanie koncepcji, która dorównywała zamysłom starożytnych, egipskich architektów i rzeźbiarzy. Ich efektem są ogromne, wyrzeźbione w skale popiersia czterech prezydentów Stanów Zjednoczonych – pierwszego z nich - Jerzego Waszyngtona (1732-1799), trzeciego Tomasza Jeffersona (1743-1826), który był współautorem deklaracji niepodległości i konstytucji, dwudziestego szóstego Teodora Roosevelta (1858-1919), a w końcu także szesnastego Abrahama Lincona (1809-1865), którego podobizna jest nieco oddalona od pozostałej trójki, głównie ze względu na warunki techniczne i kompozycję. Autor zamysłu, znany rzeźbiarz i malarz Gutzon Borglum, wybrał jako miejsce dla swojego dzieła skalistą górę Mount Rushmore, wznoszącą się na wysokość 2034 metrów nad poziomem morza, której szczyt widoczny jest ze znacznej odległości. Popiersia wykonywane były jedno po drugim, gdyż nie wiadomo było, czy starczy na nie funduszy, były też problemy z wyborem samych uhonorowanych. Obecnie ten jeden z piętnastu najważniejszych pomników narodowych Stanów Zjednoczonych odwiedzają rocznie dwa miliony turystów.

„Złoty dach” nad wioską olimpijską

Pomysł zgłoszenia Monachium jako organizatora Igrzysk Olimpijskich w 1972 roku początkowo traktowany był sceptycznie nie tylko przez mieszkańców miasta, ale również przez jego władze. Kiedy jednak w 1966 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski przyjął monachijską kandydaturę, prace nad parkiem olimpijskim ruszyły z ogromnym tempem i rozmachem. Miejscem olimpiady miała stać się dzielnica Oberwiesenfeld, która od lat stanowiła najpierw plac ćwiczeń wojskowych, a następnie całkowicie zniszczone podczas II Wojny Światowej lotnisko. Obszar ten przeznaczony był na teren rekreacyjny, w co idea wioski olimpijskiej doskonale się wpisywała. Architektoniczne zamierzenie całego kompleksu do głębi poruszyło jednak lokalną społeczność i ekspertów z całej Europy. Szczególnej krytyki doczekał się fantastyczny, bardzo nowoczesny w swej formie architektonicznej i przede wszystkim wyjątkowo drogi dach, zamontowany nad obiektami parku olimpijskiego – stadionem, halą sportową, basenami i centrum prasowo-konferencyjnym. Słynny „złoty dach” ostatecznie stał się prawdziwym symbolem Monachium, na miarę paryskiej Wieży Eiffela, mostu Golden Gate w San Francisco czy chicagowskiego Empire State Building. Całość kompleksu, podziwiana z wieży o wysokości dwustu osiemdziesięciu dziewięciu metrów, pozostawia na podziwiających go turystach imponujące i niezapomniane wrażenie.

Królestwo wypoczynku.

Położony na Florydzie park rozrywki Disney World zbudowany został już przez następców Walta Disney’a, jednak według planowanego przez niego do przyszłej realizacji pomysłu. Swoją koncepcją i rozmachem wielokrotnie przebił oryginalny, kalifornijski park Disneyland. Zajmuje dziesięciokrotnie większy obszar, o łącznej powierzchni stu dziesięciu kilometrów kwadratowych.  Centralnym punktem parku jest oczywiście Magiczne Królestwo, czyli sześć fantastycznych krain. Główna ulica odzwierciedla Marykę roku 1915, Kraina przygód jest rajem pełnym indyjskich słoni i karaibskich piratów, Kraina Graniczna przenosi swoich gości w świat Dzikiego Zachodu, Plac Wolności dedykowany jest historii Stanów Zjednoczonych, zaś w Krainie Fantazji mieszkają niezliczone postaci disney’owskich kreskówek, a w jej centrum stoi słynny Zamek Kopciuszka. Całości dopełnia Kraina Przyszłości, a wszystkie stworzenia i ludzkie postaci są poruszane za pomocą skomplikowanej elektroniki, która pozwala im także mówić, a nawet śpiewać.  To jednak tylko część atrakcji parku. Znajduje się tu także jezioro z pięcioma wyspami (idealne dla miłośników sportów wodnych), camping Fort Wilderness, ranczo do jazdy konnej, dwa pola golfowe i pełną bazę hotelową, łącznie z wioską o charakterze polinezyjskim. Pomiędzy tymi wszystkimi obiektami krąży kolejka wąskotorowa Monorail, zwana najcichszą elektryczną koleją świata.

Stalowa konstrukcja nad wielką zatoką.

San Francisco to obok Los Angeles największe miasto zachodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych. Na całym świecie słynne stało się dzięki wybudowanego w nim mostu Golden Gate, długiego na niemal trzy kilometry (z czego najdłuższe przęsło ma długość tysiąca ośmiuset metrów) i leżącego na wysokości prawie siedemdziesięciu metrów nad powierzchnią wody. Choć od 1965 roku nie jest to już najdłuższy most wiszący na świecie, do dzisiaj zachwyca turystów, a także inżynierów z całego świata. Plan budowy mostu powstał po potężnym trzęsieniu ziemi, które doszczętnie zniszczyło miasto i wywołało ogromny pożar. Przy okazji jego odbudowy, zaplanowano mostową przeprawę przez zatokę zwaną Złotą Bramą. Ze względu na zagrożenie kolejnymi trzęsieniami, dołożono wszelkich starań, by pozostał stabilny nawet w obliczu katastrofy. Główne kable o średnicy dziewięćdziesięciu jeden centymetrów zamontowano na wieżach o wysokości niemal dwustu dwudziestu metrów, co pozwoliło na zawieszenie nad zatoką dwudziestoczterometrowego pasa jezdni. Budowa zakończona została w 1937 roku, zaś cała stalowa konstrukcja mostu waży ostatecznie ponad milion ton. Gdy tylko zarządzający mostem koncern spłacił w 1971 roku ostatnie kredyty zaciągnięte na jego budowę, zainicjowano wymianę pochłoniętych przez rdzę lin.

Geometryczna baza wojskowa.

Pentagon, czyli wybudowany na bazie pięcioboku foremnego o bokach długości dwustu osiemdziesięciu metrów budynek Amerykańskiego Departamentu Obrony, otworzony został 19 lutego 1943 roku, a więc w czasie II Wojny Światowej. Naczelne władze wojskowe Stanów Zjednoczonych wydają stąd rozkazy niemal trzem milionom służących w siłach zbrojnych tego kraju żołnierzy i cywilnych specjalistów. Częściowo podziemne korytarze o długości dwudziestu ośmiu kilometrów prowadzą do biur o łącznej powierzchni użytkowej niemal trzystu pięćdziesięciu metrów kwadratowych, czyniąc z Pentagonu największą siedzibę urzędu na swiecie. Geometryczny kształt budowli był obiektem drwin wielu architektów, którzy proponowali budowę siedziby głównego dowództwa armii amerykańskiej w formie wieżowca, jednak z powodu umiejscowienia budynku w pobliżu lotniska w Waszyngtonie, nie było to możliwe. Według wyliczeń specjalistów, drogę między dwoma dowolnymi pomieszczeniami bazy można pokonać w czasie sześciu minut, jednak ze względu na jego skomplikowany plan, możliwe jest to tylko wtedy, gdy perfekcyjnie opanuje się rozkład budynku. Co wydaje się szczególnie interesujące, Pentagon jest otwarty dla turystów, którzy zwiedzają korytarze bazy wojskowej w asyście żołnierzy – przewodników.